19 Comments
User's avatar
KristoDG's avatar

Bij het loskoppelen van emissies aan inkomensgroei denk ik aan landen waarbij hun industrie grotendeels naar goedkope arbeidslanden zijn verplaatst (bv. China, India). Voor die rijke landen zelf lijkt het plaatje mooi, maar hebben we het dan niet over een verplaatsing van activiteiten en bijhorende emissies in plaats van een daadwerkelijke reductie. Hoe zie jij dit?

Sander Kapteijn's avatar

Goed punt. Parrique heeft hier ook een interessant toespraak over gegeven (https://www.youtube.com/watch?v=vij3Q6bE6X4). Relatieve decoupling is inderdaad mogelijk, maar absolute decoupling is veel lastiger. @simon, een interessant stuk verder, maar op dit onderwerp ben ik het niet helemaal met je eens.

Koen's avatar
Jun 18Edited

Op zowel Polymarket als Kalshi is het overgrote deel van de activiteit gewoon ordinair gokken op sport of cryptospeculatie. Maar even daarbuiten blijven ze wat mij betreft hier gewoon weg. Gokken heeft de sportwereld al langer in de tang, buiten de risico’s voor de deelnemers aan het gokken zelf corrumpeert het ook de sportwereld met matchfixing en bedreiging en afpersing van spelers tot gevolg.

Het lijkt me een slecht idee om dit te importeren naar de politiek en andere maatschappelijke aangelegenheden. Door maatschappelijke gebeurtenissen, zoals verkiezingen, uitspraken van een rechter of beleid op het gebied van volksgezondheid, om te zetten in gokkansen, wordt de aard van maatschappelijke betrokkenheid fundamenteel veranderd en aangetast. Dit verdringt niet-marktgerichte waarden zoals burgerplicht, morele afwegingen en publieke debat. Als je grote sommen geld zet op een bepaalde verkiezingsuitkomst, of op de uitkomst van een belangrijke beleidsbeslissing dan ben je niet meer simpelweg een ‘aangehaakte’ burger die een normale rol in het burgerschap en politiek proces pakt maar heb je ook een groot financieel belang bij een bepaalde uitkomst (die dus niet hoeft aan te sluiten bij wat je zelf gelooft wat goed is maar simpelweg waarmee je het meeste geld kunt verdienen). Verdere bedreiging, afpersing van bestuurders etc. ligt dan natuurlijk meteen op de loer buiten andere vormen van manipulatie die kunnen meespelen, in april dit jaar nog was er een verdenking dat temperatuursensors op een vliegveld in Parijs gemanipuleerd zouden zijn om een gunstige uitslag op Polymarket te bewerkstelligen.

En daarnaast hebben we in de praktijk gezien dat het vooral een goede manier is voor politieke insiders om makkelijk geld te verdienen. Dat is misschien fijn voor journalisten die zo wat extra informatie te weten komen maar dat weegt voor mij niet op tegen alle corrumperende nadelen die deze markten mogelijk met zich meebrengen. Misschien ben ik wat streng hier maar we hebben met het fiasco van de goklegalisering hier gezien hoe moeilijk het kan zijn om de negatieve uitwassen, als ze er eenmaal zijn, weer onder controle te krijgen.

Overigens vind ik zowel Polymarket als Kalshi bedrijven met dubieus management als ik hun sociale media uitlatingen bekijk.

En dan veel belangrijker, de boeken vraag :) vorig jaar las ik East of Eden van John Steinbeck, het is thematisch niet echt zomervoer maar er komt deze herfst een miniserie van uit en het is bovendien gewoon een prachtig geschreven boek over vrije wil, morele verantwoordelijkheid en goed en kwaad.

Anna Lugard's avatar

Hoi Simon,

Sorry voor dit lange verhaal. Kort moet ik nog oefenen.

Leuk dat je een plaatje over de decoupling van CO2-uitstoot en economische groei bij je verhaal zet. CO2-uitstoot reduceren zijn we inmiddels best goed in, het is ook lekker meetbaar.

Heb je ook al eens nagedacht over:

- vervuiling van bodem en waterlichamen (een stuk lastiger om weer schoon te maken als het eenmaal vervuild is)

- het vernietigen van ecosystemen

- en het uitputten van eindige bronnen (zoals zoet water en grondstoffen voor onze (duurzame) economie)?

Er zijn zo veel dingen die we nu klakkeloos doen zonder echt goed te weten wat voor effect het op termijn heeft. Hierbij denk ik aan PFAS, microplastics en landbouwgif. Landbouwgif wordt bijvoorbeeld met steeds meer zekerheid gelinkt aan Parkinson: de reden dat mijn oma in de laatste jaren van haar leven naast veel leed zeker een miljoen aan belastinggeld heeft gekost.

De kans dat een (economisch) systeem dat als doel heeft om te groeien, uit zichzelf een balans zal vinden en houden, lijkt mij statistisch niet zo groot. Als de economie blijft groeien, zullen we tot in de oneindigheid moeten blijven verduurzamen. Van alles wat we verzinnen moeten we blijven onderzoeken of het veilig is. Op alle gebieden, ook gebieden die we vantevoren niet kunnen verzinnen.

Gaya Herrington (een mooi voorbeeld van een ontsnapping uit de bermudadriehoek) legt het goed uit in haar TED-talk: de echte decoupling die we nodig hebben is die tussen welvaart en welzijn. We moeten toe naar een manier van denken waarin niemand armoede ervaart, maar mensen geen behoefte meer voelen om altijd maar meer te consumeren.

Dat kan je je misschien niet voorstellen, want dat betekent een compleet ander waardesysteem voor de hele (vooral westerse) wereldbevolking. Dat betekent echter niet dat het niet kan. We hebben ons waardesysteem zo vaak fundamenteel veranderd: We hebben geleerd dat het bedrijven van slavernij zondig is, seks buiten het huwelijk en homoseksualiteit niet. We hebben mensenrechten en democratieën ontworpen om mensen tegen elkaar te beschermen. We hebben vrouwen gelijke rechten gegeven, onderwijs en zorg voor iedereen toegankelijk gemaakt. We hebben onze landen opgetrokken uit de as van rampen en oorlogen. Al die dingen kon niemand zich van tevoren voorstellen, maar nu kunnen we ze niet meer wegdenken.

Daarvoor zijn grootschalige bewegingen nodig, maar alles begint klein. Een goed begin is om in te zien dat we de wereld echt kunnen veranderen, ook als je je niet kan voorstellen wat het eindresultaat precies gaat zijn.

We noemen onszelf kritisch doordat we de gedachte aan grootschalige verandering onrealistisch noemen. Maar als je echt kritisch nadenkt begrijp je dat mensen (ook ik, ook jij) grote veranderingen in de toekomst niet kunnen bevatten. Dat soort grootschalige veranderingen, die met enige regelmaat alle regels van het systeem veranderen, zijn best waarschijnlijk. Alles wat we nu voospellen is gebaseerd op ons huidge waardesysteem. Al die strakke grafiekjes die er zo lekker tastbaar uitzien, gaan over het scenario dat we precies zo blijven denken als we nu doen. Als je voor waarheid aanneemt dat krimp van de economie hoe dan ook leidt tot grootschalige armoede, en dan concludeert dat groei hoe dan ook een noodzaak is, ben je nog niet echt kritisch.

Mijn leestips:

What We Owe The Future - William McAskill: een hedendaagse utilitaristische filosoof die (rationeel, veel beter dan ik hier en met veel diagrammen) uitlegt hoe samenlevingen en hun waardesystemen veranderen en je leert denken op grote schaal en lange termijn. En natuurlijk hoe wij met die kennis de wereld beter kunnen maken.

Thinking in Systems – Donella Meadows: een van de onderzoekers van Limits to Growth legt op pragmatische wijze uit hoe systemen (zoals de maatschappij) werken en hoe je daarop inspeelt. Een goed leesbare klassieker en een levensles.

Jeroen's avatar

https://europe2031.ai/ zeer interessante schets hoe Europe zich verhoudt in het AI geweld

Georgie Schroder's avatar

Kafka on the shore van Murakami. Ik ben pas net begonnen maar vind het nu al mooi <3

Tineke's avatar

Ik ben op de camping begonnen aan " Mijn naam is Emilia de Valle" van Isabelle Allende. Over een amerikaans-chileense journaliste rond 1880 die verslag doet van de spanningen in Chili rondom salpeter mijnen. Leest lekker weg en leerzaam tegelijk. Wat mij betreft perfect voor de zomer!

Edmond Janssen's avatar

Hoi Simon, ken je Paul Schenderling al? Zo niet, kijk dan maar eens op de site https://www.postgroei.nl/ Hij maakt ook podcasts over zijn gedachtengoed. Wellicht dat zijn visie wat meer past bij jouw schijnbare "angst" voor de term degrowth van Piketty. Schenderling pleit voor kwalitatieve groei binnen de grenzen van de planeet. Zijn laatste boek gaat over de manier hoe Europa ervoor kan zorgen dat zijn industrie overeind blijft. Ik was in januari bij de boekpresentatie in Van Piere in Eindhoven. Sterk verhaal vond ik. Ik zelf ben geen econoom en totaal wars van gedetailleerde dicussies over welk model wel gaat werken om het leven op onze planeet te redden. Ik word blij van Piketty EN van Paul Schenderling, omdat ze allebei op wetenschappelijke manier rekenen aan een andere manier van samenleven door het Bruto Binnelands Product los te laten als maatstaf voor groei en daarvoor kwaliteit van leven in de plaats te stellen. Bhutan in het verre oosten past dat al toe in haar beleid in de vorm van Bruto Nationaal Geluk. Waar wachten wij op?

Julien Paul Jukema's avatar

Nice! Een vriend van me noemde het een tijdje geleden 'mentale masturbatie'. Klinkt wat cru, maar dekt de lading zeker. Het probleem is dat je door erover te praten de erkenning al binnenhaalt die normaal pas bij het resultaat hoort. Je brein boekt het af als gedaan, terwijl je in de praktijk precies 0 stappen dichterbij bent. Sterker nog, wellicht verder weg, gezien je de gewoonte om te lullen en niet te poetsen alleen maar hebt versterkt. Mix daar nog eens het concept bij dat we denken dat we als mensen iets te verliezen hebben en je hebt een cocktail van zero progressie. :)

Julien Paul Jukema's avatar

Oh en de leestips:

- Shantaram (een absolute meesterles in dialogen)

- Pillars of the Earth - Follet (historisch vrij correct en heel sterk geschreven)

- Alles van Carlos Ruiz Zafón

Joyce Spijker's avatar

Faal liever door hoogmoed dan door angst 🙌🏼. Als dat lukt, is dat dubbel winst, want dan heb je ook meteen je imposter syndrome getackeld 😅.

Kaj de Jager's avatar

Boekentips:

- How to love animals in a human shaped world | Henry Mance

- Fatale zuiverheid | Ruth Scurr

Sabine's avatar

Interessant punt over decoupling! Soms denk ik na over het volgende mechanisme: Kan kunstmatige intelligentie zorgen voor bevolkingskrimp zonder dat dit tot welvaartsverlies leidt, doordat AI de arbeidsproductiviteit voldoende verhoogt? En kan dit, ervan uitgaande dat datacenters op schone energie draaien, uiteindelijk resulteren in minder uitstoot?

De causaliteit loopt niet van AI naar krimp, die krimp zit er in rijke landen al in door demografie. Maar AI kan wel zorgen dat welvaart op peil blijft ondanks een kleinere bevolking, omdat productiviteit per persoon stijgt. Dat is precies het omgekeerde van Piketty: niet een kleinere taart delen onder gelijk veel mensen, maar een gelijke (of grotere) taart delen onder minder mensen. Dat is electoraal een veel makkelijker verhaal dan degrowth.

Twee kanttekeningen: (1) de energievoorziening achter AI moet schoner en efficiënter worden (2) de resterende bevolking mag haar consumptie niet zo sterk opvoeren dat de winst aan lagere uitstoot weer teniet wordt gedaan.

Zomerboekentips:

Noord Korea zegt nooit sorry

Aan de rafelranden van Europa

Fantoomgroei

Alle boeken van Barack Obama

Milan's avatar

Ik vond het reisverslag van een kat erg leuk. Gewoon een korte roman vanuit het perspectief van een kat in Japan. Fijn als afwisseling van dikke non-fictie, zeker als je wat ligt te suffen of na je werk.

Bakboord's avatar

Op zich begrijp ik het idee dat een gokplatform voor voorspellingen een toegevoegde waarde kan zijn, maar het is evident dat aan Polymarket nogal wat problemen kleven (denk aan: de Wild West banken van de 19e eeuw die goud van de munten af schraapten). Dit moet dus veel beter worden ingericht.

Het lijkt mij bovendien een beperkte zienswijze om alleen uitingen waar een prijskaartje op zit serieus te nemen. "Talk is cheap" inderdaad, maar als achter elk woord en lettergreep een persoonlijk belang en prijs schuil gaat is dat niet zonder nadelen. Moet dan echt alles worden gecommodificeerd in het liberale wereldbeeld? Alles is een markt, kwantificeerbaar en handelsplaats? Ik weet het niet.

Denk hier aan het klassieke ideaalbeeld van een universiteit en van Humboldt. Waar de output en Het Woord - als het goed is - staat losgekoppeld van directe en korte termijn belangen.

Lennart's avatar

A Year in Provence is mijn favoriete zomerboek. Een memoir van Peter Mayle, een Engelse schrijver die met zijn vrouw naar de Provcence is verhuist. Aan de hand van losse anekdotes omschrijft hij met heerlijke Britse humor hoe het leven in de Provence er door het jaar heen aan toegaat.

Wim CLEIREN's avatar

54 procent.

Dat getal blijft hangen.

Niet omdat het verrassend is. Maar omdat het zo precies uitdrukt wat de meeste mensen niet willen horen: excellentie is geen kwestie van foutloos zijn. Het is een kwestie van hoe snel je het volgende punt speelt.

En dan die bankiers met hun startupidee. Die creatievelingen met hun aankomende nieuwsbrief. Die organisaties die zes maanden vergaderen. Ik ken ze allemaal. Ik was ze zelf ook, op verschillende momenten. Het comfortabele aan het plan is dat het nog perfect kan zijn. Zodra je begint, is het dat niet meer. En dat is ondraaglijk voor wie perfectionisme heeft verward met kwaliteit.

Het Stripe-citaat is goed, maar ik wil er één nuance aan toevoegen: bias toward action werkt alleen als je ook bereid bent te luisteren naar wat het doen je terugvertelt. Veel mensen beginnen wél, maar itereren niet - ze rennen gewoon door. Dat is geen actie, dat is vlucht in beweging.

Het echte inzicht van Federer zit trouwens niet in die 54 procent. Het zit in it's behind you. Niet verwerken, niet analyseren, niet verbeteren in het moment - gewoon: volgende punt. Dat is een bijna boeddhistische discipline die de meeste productiviteitsgoeroe's nooit benoemen omdat je er geen cursus over kunt geven.

Over degrowth: KristoDG in de reacties stelt precies de juiste vraag. Decoupling in rijke landen is gedeeltelijk boekhoudkundig - we tellen de emissies van wat we importeren niet mee. Dat maakt het plaatje mooier dan het is. Niet onwaar, maar ook niet zo schoon als de grafiek suggereert.

Zomerboek: The Psychology of Money van Morgan Housel als je het nog niet hebt gelezen. Kort, dicht, en raakt precies aan wat je hier schrijft over doen versus plannen - alleen dan met geld als lens.

Klets van Kris's avatar

De oplossing van Piketty waarbij we 25 uur werken en meer maatschappelijke taken oppakken, heeft niet enkel met CO2 reductie te maken. Het is juist een antwoord op de problemen rondom de verzorgingsstaat die alleen maar duurder en onhoudbaarder wordt.

Als we zo doorgaan moet in 2040 1 op de 3 mensen in de zorg werken. Met 6 weken zwangerschap moet je je kind al aanmelden voor de BSO want er is een wachtlijst van 4 jaar. Ouderen krijgen niet de zorg die ze nodig hebben. Waar halen we de mensen en het geld in de toekomst vandaan?

Het wordt tijd dat we stoppen met bullshitjobs, meer overlaten aan technologie, minder betaald gaan werken en met de tijd die vrij komt meer voor onze gemeenschap, ouders, kinderen gaan zorgen.