Doen
Waarom grootse plannen sterven op zolderkamers, hoe je met je salaris mensenlevens kunt redden, en de cijfers die degrowth overbodig maken.
Roger Federer won bijna 80 procent van zijn wedstrijden, maar hoeveel procent van zijn punten denk je dat hij won?
54 procent.
‘Perfection is impossible’, zei hij hierover in een toespraak voor afgestudeerden. 'When you're playing a point, it has to be the most important thing in the world. And it is. But when it's behind you, it's behind you. This mindset is crucial, because it frees you to fully commit to the next point with intensity, clarity, and focus.'
Federer raakt daarmee aan een van de meest verwaarloosde inzichten van mijn generatie: de kracht van doen.
Kijk ik om me heen, dan zie ik bankiers die al vijf jaar zeggen dat ze bezig zijn met een idee voor een start-up, creatievelingen die binnenkort écht met een nieuwsbrief (of, kwalijker, een podcast) beginnen, en organisaties die zes maanden vergaderen zonder ook maar het geringste experiment te wagen.
De wereld ligt bezaaid met grootse plannen die nooit het daglicht zullen zien, omdat we maar al te graag wachten op het perfecte moment dat zich nooit aandient.
Het is menselijk om te denken dat je vanuit je zolderkamer al je plannen haarfijn kunt uitdokteren, zodat je, als puntje bij paaltje komt, alleen nog een knop hoeft in te drukken.
Maar telkens weer blijkt alles anders zodra je er gewoon mee begint, en kan het minutieuze plan de prullenbak in. Laaghangend fruit vind je niet in het denken, maar in het doen.
Een bedrijf dat mede dankzij dit inzicht inmiddels 159 miljard dollar waard is, is het Amerikaanse Stripe. Mede-oprichter Patrick Collison zegt hierover:
“Speed is a competitive advantage. Moving fast is a habit. Most people don’t realize that slowness is usually a choice. At Stripe, we bias toward action. We don’t wait for perfect clarity. We prefer doing and iterating to debating endlessly. If something feels 80% right, ship it. If you’re wrong, you’ll fix it faster than your competitors finish arguing about it. Momentum compounds. Every day you ship is a day you build speed.”
Een veelgemaakte denkfout is dat je niet hebt gefaald zolang je het niet hebt geprobeerd. Maar er bestaat geen veilige weg, alleen wegen met meer of minder risico. Niets doen is óók risicovol.
Faal dus liever door hoogmoed dan door angst. Als je niet zelf kiest wat je doet, doen anderen het voor je. Grote winnaars proberen voortdurend dingen uit, en gaan daarbij vaker onderuit dan je van buitenaf zou denken.
Vraag maar aan Roger Federer.
Leestips
We have to manage the AI revolution (Financial Times). Twee dingen maken dit stuk bijzonder. Martin Wolf weegt eerlijk af; hij vervalt niet in AI-scepticisme of AI-determinisme. En het zit vol boeiende grafieken (de reden dat ik altijd op zijn stukken klik). Eén daarvan: mensen wereldwijd vertrouwen de EU als toezichthouder veel meer dan de VS of China; bijna net zozeer als hun eigen overheid! Een andere: AI is zo'n beetje het laatste onderwerp waarover Democraten en Republikeinen het eens zijn.
Het beste wat je met je geld kan doen. Op zijn 24e gaf Bram Schaper leiding aan ruim 200 mensen bij de NS. Nog een paar promoties, en iedereen ging ervan uit dat hij er zijn hele leven zou blijven. Tot hij in 2022 het roer omgooide en directeur werd bij Doneer Effectief. Wil je begrijpen waarom, en hoe je je eigen inkomen kunt inzetten om levens te redden, dan is dit een mooi startpunt.
Uit mijn kladblok
Vorige week noemde ik Piketty's degrowth-plan een koortsdroom, maar ik gaf nauwelijks onderbouwing. Bij dezen alsnog, omdat flink meer lezers in mijn poll van de week 'krimpen en herverdelen' kozen boven 'keihard groeien en innoveren' als manier om binnen de planetaire grenzen te blijven. Economische groei is voor een groot deel van de wereld geen luxe maar noodzaak; wereldwijde krimp veroordeelt 10 tot 15 procent van de mensheid tot extreme armoede. Piketty en co. pleiten (gelukkig) wél voor groei in arme landen, alleen niet in rijke. Ook dat wringt, want (1) De verzorgingsstaat kost óók geld. Minder consumeren is minder belasting, en dus minder zorg, leraren, woningen, en windmolens; (2) krimp kweekt eerder wantrouwen dan solidariteit; (3) er zal komende decennia nooit een meerderheid zijn in rijke landen die vrijwillig voor minder inkomen kiest. Bovendien is degrowth onnodig. Decoupling laat zien dat inkomen kan stijgen terwijl uitstoot daalt: in Nederland steeg het inkomen met 10 procent, terwijl de uitstoot per persoon met 35 procent kromp.
Vragen aan jou
Heb jij de gouden tip voor een zomerboek? Longreads ook welkom; misschien zie je ze binnenkort terug in de leestips. En zoek je zelf nog iets voor in de hangmat: dan wijs ik je schaamteloos naar de bermudadriehoek van talent.
Poll van de week gaat over het Amerikaanse gokplatform Polymarket. Enerzijds ben ik heel kritisch op de ruimte die online gokbedrijven krijgen. Anderzijds zie ik in de media juist een meerwaarde voor zo’n platform. Columnisten strooien met voorspellingen die de toon zetten in het debat, en niemand rekent ze er ooit op af. Talk is cheap. Een markt waar mensen écht geld inzetten, zegt vaak meer over de kans dat iets gebeurt dan welk opiniekatern ook. Ik weet het dus niet. Jullie misschien wel:
Als je deze nieuwsbrief de moeite waard vindt: een like of abonnement is lief en een kleine moeite.
Dat was ‘m weer, ik wens je een heel fijne donderdag!
Bij het loskoppelen van emissies aan inkomensgroei denk ik aan landen waarbij hun industrie grotendeels naar goedkope arbeidslanden zijn verplaatst (bv. China, India). Voor die rijke landen zelf lijkt het plaatje mooi, maar hebben we het dan niet over een verplaatsing van activiteiten en bijhorende emissies in plaats van een daadwerkelijke reductie. Hoe zie jij dit?
Op zowel Polymarket als Kalshi is het overgrote deel van de activiteit gewoon ordinair gokken op sport of cryptospeculatie. Maar even daarbuiten blijven ze wat mij betreft hier gewoon weg. Gokken heeft de sportwereld al langer in de tang, buiten de risico’s voor de deelnemers aan het gokken zelf corrumpeert het ook de sportwereld met matchfixing en bedreiging en afpersing van spelers tot gevolg.
Het lijkt me een slecht idee om dit te importeren naar de politiek en andere maatschappelijke aangelegenheden. Door maatschappelijke gebeurtenissen, zoals verkiezingen, uitspraken van een rechter of beleid op het gebied van volksgezondheid, om te zetten in gokkansen, wordt de aard van maatschappelijke betrokkenheid fundamenteel veranderd en aangetast. Dit verdringt niet-marktgerichte waarden zoals burgerplicht, morele afwegingen en publieke debat. Als je grote sommen geld zet op een bepaalde verkiezingsuitkomst, of op de uitkomst van een belangrijke beleidsbeslissing dan ben je niet meer simpelweg een ‘aangehaakte’ burger die een normale rol in het burgerschap en politiek proces pakt maar heb je ook een groot financieel belang bij een bepaalde uitkomst (die dus niet hoeft aan te sluiten bij wat je zelf gelooft wat goed is maar simpelweg waarmee je het meeste geld kunt verdienen). Verdere bedreiging, afpersing van bestuurders etc. ligt dan natuurlijk meteen op de loer buiten andere vormen van manipulatie die kunnen meespelen, in april dit jaar nog was er een verdenking dat temperatuursensors op een vliegveld in Parijs gemanipuleerd zouden zijn om een gunstige uitslag op Polymarket te bewerkstelligen.
En daarnaast hebben we in de praktijk gezien dat het vooral een goede manier is voor politieke insiders om makkelijk geld te verdienen. Dat is misschien fijn voor journalisten die zo wat extra informatie te weten komen maar dat weegt voor mij niet op tegen alle corrumperende nadelen die deze markten mogelijk met zich meebrengen. Misschien ben ik wat streng hier maar we hebben met het fiasco van de goklegalisering hier gezien hoe moeilijk het kan zijn om de negatieve uitwassen, als ze er eenmaal zijn, weer onder controle te krijgen.
Overigens vind ik zowel Polymarket als Kalshi bedrijven met dubieus management als ik hun sociale media uitlatingen bekijk.
En dan veel belangrijker, de boeken vraag :) vorig jaar las ik East of Eden van John Steinbeck, het is thematisch niet echt zomervoer maar er komt deze herfst een miniserie van uit en het is bovendien gewoon een prachtig geschreven boek over vrije wil, morele verantwoordelijkheid en goed en kwaad.